Strata jest czymś, co każdy z nas pamięta. Pamiętamy utratę bliskich nam osób. Jeżeli ulegnie zniszczeniu jakaś ważna pamiątka, to bolejmy nad nią szczególnie, bo nie chodzi nam jedynie o jej wartość materialną, ale także o pamięć, która jest w niej w pewien szczególny sposób „zawarta”. Jednakże w pamięci o stratach ważne jest nie tylko to, że coś utraciliśmy, ale także właśnie to, co zaginęło oraz to, czego przez stratę nie zyskamy.

Warto także od tej strony spojrzeć na prace jakie w Polsce zostały podjęte przy opracowaniu „Raportu o stratach poniesionych przez Polskę w wyniku agresji i okupacji niemieckiej w czasie II wojny światowej” oraz przy rozpoczętych staraniach o uzyskanie odszkodowań. Nie ma wątpliwości, że owe prace, których podstawowym celem jest niewątpliwie oszacowanie strat w celu wystąpienia z roszczeniami przez Państwo Polskie, może wszystkim nam dać wiele kolejnych korzyści. Nawet, jeżeli weźmiemy pod uwagę krytyczny stosunek do samej idei występowania o odszkodowania.

Namysł nad naszymi stratami, przede wszystkim ludzkimi, pozwala nam na namysł nad tym, na jakim etapie rozwoju była nasza Ojczyzna w momencie wybuchu wojny. Wtedy nikt takich pytań nie zadawał, tak samo jak nie zawsze mamy czas i ochotę zastanawiać się nad takimi pytaniami obecnie.

Jednakże właśnie próba podsumowania polskich strat pokazuje nam to, o czym zapomnieliśmy. Przykładem mogą być informacje na temat polskiego systemu edukacji i nauki. Przez dwadzieścia lat odbudowywaliśmy system edukacji, tak aby nie tylko zapewnić podstawowe wykształcenie jak największej liczbie obywateli, ale także by wykształcić ludzi, którzy swoją specjalistyczną wiedzą i umiejętnościami będą służyć całemu społeczeństwu.

Suche dane jakie podają autorzy raportu w pewien sposób skrywają fakty – zginęło 75%  stomatologów, 55% prawników, 40% lekarzy. Nie chodzi jedynie o to, że za tymi procentami i liczbami skrywają się indywidualne tragedie. Warto pamiętać także, że Polska przez dwadzieścia lat niepodległości potrafiła zbudować własne, niezależne od innych krajów i innych centrów kształcenia grupy zawodowe, które okupanci z założenia uznali za niebezpieczne dla ich władzy. Naszej zbiorowej pamięci często umyka fakt, że każdy z zamordowanych do swego statusu społecznego, swojej wiedzy i umiejętności dochodził dzięki pracy i wyrzeczeniom. Ich śmierć była zmarnowaniem tego wysiłku.